понедельник, 31 августа 2015 г.

Moscow - Wathone Moe

ေမာ္စကုိျမိဳ႕အေၾကာင္း ကၽြန္မရဲ႕ ျမန္မာအသံဗီြဒီယိုေလးကို ၾကည့္ရႈနားဆင္အားေပးၾကပါဦးရွင္... စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းတယ္ဆုိရင္ like & share လုပ္ေပးပါေနာ္ ဒါေပမယ့္ ေဒါင္းလုပ္ကူးယူျပီးမွ ျပန္တင္တာမ်ိဳးေတာ့ မလုပ္ၾကပါရန္ ေမတၱာရပ္ခံအပ္ပါတယ္ရွင္...

четверг, 23 апреля 2015 г.

ရုရွားႏိုင္ငံမွာ ျမန္မာဘာသာစကား သင္ယူေလ့လာျခင္း

ရုရွားႏိုင္ငံမွာ ပထမဆံုးျဖစ္ေသာ ျမန္မာစာဌာနကို ၁၉၅၇ခုႏွစ္မွာ ဖြင့္လွစ္ခ့ဲပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ရုရွား-ျမန္မာဆက္ဆံေရး တုိးတက္ေကာင္းမြန္ေနခ့ဲပါတယ္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္ေတြအၾကား ဆက္သြယ္မႈ ခဏခဏ ရိွခ့ဲပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာ-ရုရွား စကားျပန္ေတြ လိုအပ္လို႔ ၁၉၅၇ မွာ စိန္႔ပီတာစဘက္ တကၠသိုလ္ (Saint-Petersburg State University /အရင္နာမည္က Leningrad State University) မွာ ျမန္မာစာဌာန ဖြင့္ျပီး ျမန္မာစကားကို စတင္သင္ၾကားခ့ဲပါတယ္။ ပထမဆံုး ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြက အခက္အခဲအမ်ားၾကီးနဲ႔ ရင္ဆုိင္ခ့ဲရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ အဲဒီတုန္းက ရုရွားႏိုင္ငံမွာ ျမန္မာစာအုပ္ေတြ၊ အဘိဓါန္ေတြ လံုးဝ မရိွေသးလို႔ပါ။ ၁၉ ရာစုက အဂၤလန္မွာ ထုတ္ေဝခ့ဲတ့ဲ Burmese grammar ဆုိတ့ဲ စာအုပ္ တစ္အုပ္ပဲ စာၾကည့္တုိက္မွာ ခဏ ငွားျပီး ဖတ္ရႈလို႔ရခ့ဲပါတယ္။ ေနာက္က်ေတာ့ တျခားႏိုင္ငံေတြက စာအုပ္ေတြ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ မွာဝယ္ခ့ဲပါတယ္။ သူတို႔ ရုရွားႏိုင္ငံမွာ ျမန္မာစကားသင္ျပီးေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာလည္း ဆက္လက္ေလ့လာခ့ဲၾကပါတယ္။
၁၉၅၇ ခုႏွစ္က စျပီး ၅ႏွစ္ တစ္ၾကိမ္ ျမန္မာစကား သင္ခ်င္တ့ဲ ေက်ာင္းသားေတြ ၆-၇ ေယာက္ကို ေခၚျပီး စာသင္ေပးပါတယ္။ ျမန္မာစကားကို ပထမဆံုး ေလ့လာသူေတြက ပညာရွင္ေတြ၊ ဆရာဆရာမေတြ ျဖစ္ျပီး ျမန္မာစာနဲ႔ ပတ္သက္တ့ဲ စာအုပ္ေတြ၊ ေဆာင္းပါးေတြ အမ်ားၾကီး ေရးသားခ့ဲၾကပါတယ္။ ျမန္မာ-ရုရွားနဲ႔ ရုရွား-ျမန္မာ အဘိဓါန္ေတြကိုလည္း ထုတ္ေဝခ့ဲပါတယ္။
သူတို႔ထဲက ဆရာၾကီး တစ္ဦးက အခုလက္ရိွ စိန္႔ပီတာစဘက္တကၠသိုလ္မွာ ျမန္မာစာကို သင္ေပးေနတ့ဲ prof. Yanson (ျမန္မာနာမည္ - ဦးဥာဏ္) ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာစကား ေတာ္ေတာ္ ကၽြမ္းျပီး ျမန္မာတစ္ေယာက္လို ပီပီသသ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ေဝါဟာရ အဓိပၸါယ္အျပင္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းသမိုင္းကိုလည္း ရွင္းျပေပးႏိုင္ပါတယ္။ ေရွးေခတ္ဗမာစကားကို ေလ့လာထားလို႔ ေက်ာက္စာေတြ ဖတ္တတ္ျပီး ဘာသာျပန္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဆရာၾကီး ေရးထားတ့ဲ ေရွးေခတ္ဗမာစကားအသံထြက္အေၾကာင္း စာအုပ္ ရိွပါတယ္။
ေနာက္ ဆရာၾကီး တစ္ဦးက prof. Yanson ရဲ႕ တပည့္ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕နာမည္က prof. Kasevich ပါ။ ဆရာၾကီး Kasevich ကလည္း ကမၻာမွာ နာမည္ၾကီးတ့ဲ ပညာရွင္တစ္ဦး ျဖစ္ပါတယ္။ သူက သဒၵါနဲ႔ phonology ကို ဦးစားေပးျပီး ေလ့လာခ့ဲပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ဗုဒၶဘာသာအေၾကာင္း စာအုပ္ ေရးသားျပီး ကၽြန္မတုိ႔ကို သင္ေပးခ့ဲပါတယ္။
ကၽြန္မလည္း အဲဒီဌာနမွာပဲ ျမန္မာစာကို သင္ခ့ဲရပါတယ္။ ကၽြန္မတုိ႔ တကၠသိုလ္ စတက္တ့ဲအခ်ိန္မွာ ပထမဆံုး ၂လအတြင္း ျမန္မာလို ပီေအာင္ ေျပာႏိုင္ဖို႔အတြက္ အသံထြက္ကုိပဲ ေလ့လာၾကရပါတယ္။ ဆရာၾကီးက အသံထြက္နဲ႔ စာလံုးေပါင္းသတ္ပံုကို သိပ္ အေလးထားလို႔ပါ။ ျပီးမွ တျခား ဘာသာရပ္ေတြကို ခဲြျပီး သင္ၾကားရပါတယ္။
ဘာသာစကား အပိုင္းမွာ ျမန္မာသဒၵါ၊ စကားေျပာ၊ ဝတၳဳ နဲ႔ သတင္းစာေတြကို ေလ့လာရပါတယ္။ ေက်ာင္းမွာ ျမန္မာလူမ်ိဳး ဆရာ ဆရာမ မရိွလုိ႔ စကားေျပာ ေလ့က်င့္ရတာေတာ့ သိပ္ အဆင္မေျပပါဘူး။
ေနာက္ျပီး ျမန္မာစာေပအပိုင္းပါ။ ဆရာၾကီးဦးဥာဏ္က ပုဂံေခတ္က စျပီး အခုေခတ္အထိ စာေပရဲ႕သမုိင္းအေၾကာင္း ေျပာျပေပးပါတယ္။ ရွင္မဟာသိလဝံသာ၊ ေရႊေတာင္သီဟသူ၊ ဦးၾကင္ဥ၊ ဦးပုည၊ ပီမုိးနင္း၊ သိပံၸေမာင္ဝ၊ ေဇာ္ဂ်ီ၊ သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္း စတဲ့ စာေရးဆရာၾကီးေတြအေၾကာင္း ေလ့လာခ့ဲရပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ဆရာၾကီးက ေက်ာက္စာေတြကို ရွင္းျပေပးပါတယ္။ ရာဇကုမာရ္ မင္းသား ေရးထိုးခ့ဲတ့ဲ ျမေစတီ ေက်ာက္စာကိုလည္း ဖတ္ျပေပးပါတယ္။ ေရွးေခတ္စာလံုးေတြနဲ႔ ေရးထိုးတ့ဲ စာေတြကို ဆရာၾကီး ဖတ္ျပႏိုင္ေပမယ့္ ကၽြန္မတို႔က်ေတာ့ လုိက္ၾကည့္ရတာေတာင္ ေတာ္ေတာ္ ဒုကၡေရာက္ပါတယ္။ ေရွးေခတ္စာလံုးေတြက အခုေခတ္ ျမန္မာစာလံုးေတြနဲ႔ ပံုစံ ေတာ္ေတာ္ ကြာလို႔ပါ။
တတိယစာသင္ႏွစ္မွာ ေလာကနီတိက်မ္းနဲ႔ ျမန္မာကဗ်ာေတြ ဖတ္ခ့ဲရပါတယ္။ ကဗ်ာေတြကေတာ့ နည္းနည္းေလးပါ။ ၁၀ပုဒ္ေလာက္ပဲေလ့လာျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္မ အရမ္းစိတ္ဝင္စားသြားပါတယ္။ ဆရာၾကီး ပထမဆံုး ရွင္းျပေပးတ့ဲကဗ်ာကို သိပ္သေဘာက်လို႔ ျဖစ္မွာပါ။ သူတည္းတစ္ေယာက္ ေကာင္းဖို႔ေရာက္မူ၊ သူတစ္ေယာက္မွာ ပ်က္လင့္ကာသာ ဓမၼတာတည္း ဆိုတ့ဲ အနႏၲသူရိယအမတ္ႀကီးရဲ႕ ကဗ်ာပါ။ ကဗ်ာသမုိင္းက စိတ္ဝင္စားဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။ အဓိပၸါယ္လည္း ေလးနက္ပါတယ္။ ကဗ်ာဖဲြ႕နည္းလည္း ထူးျခားပါတယ္။ အရမ္းၾကိဳက္လို႔ အလြတ္ေတာင္မွတ္ထားပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ တျခားကဗ်ာေတြလည္း အမ်ားၾကီး ေလ့လာဖို႔ ဆႏၵရိွေပမယ့္ ႏိုင္ငံျခားသားတစ္ေယာက္က ျမန္မာကဗ်ာကို နားလည္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးဆုိျပီး ေက်ာင္းမွာ မသင္ေပးေတာ့ပါဘူး။
ဘာသာစကားနဲ႔ စာေပအျပင္ ျမန္မာယဥ္ေက်းမႈ၊ သမုိင္း၊ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ တျခားဘာသာရပ္ေတြကိုလည္း သင္ေပးေသးပါတယ္။ ျမန္မာစာနဲ႔ bachelor ဘဲြ႔ရဖို႔အတြက္ စုစုေပါင္း ၄ႏွစ္ စာသင္ရပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးစာသင္ႏွစ္မွာ ျမန္မာသဒၵါ သို႔မဟုတ္ ျမန္မာစာေပနဲ႔ ပတ္သက္တ့ဲ thesis စာတမ္း ခုခံဖတ္ၾကားရပါတယ္။
ေမာ္စကိုတကၠသိုလ္မွာလည္း ျမန္မာစာကို သင္ေပးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ အဓိက major က သမိုင္းနဲ႔ စီးပြါးေရး ျဖစ္ပါတယ္။ စိန္႔ပီတာစဘက္တကၠသိုလ္မွာေတာ့ major က philology ျဖစ္တ့ဲအတြက္ ဘာသာစကားကို ပိုျပီး ေသေသခ်ာခ်ာ သင္ေပးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္မက ဆရာၾကီး Yanson နဲ႔ Kasevich တို႔ရဲ႕ တပည့္ ျဖစ္ခြင့္ ရတ့ဲအတြက္ သိပ္ကံေကာင္းပါတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ သူတို႔ ကၽြန္မတို႔ကို သင္ေပးခ့ဲတ့ဲ ဗဟုသုတကို တျခားဘယ္ေနရာမွာမွ မရႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ဒီအတြက္ ဆရာၾကီးတို႔ကို အျမဲေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

© ဝသုန္မုိး https://www.facebook.com/wathonemoe.ru

среда, 22 октября 2014 г.

ကမၻာ့အရွည္ဆံုး မီးရထားလမ္း



ရုရွားႏိုင္ငံက ကမၻာ့အၾကီးဆံုးႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္ေလာက္ထိ ၾကီးသလဲဆိုေတာ့ ကမၻာ့ရဲ႕ ၉ ပံု တစ္ပံုပါပဲ။ ရုရွားႏိုင္ငံရဲ႕အေရွ႕ပိုင္းကေန အေနာက္ပိုင္းကို သြားခ်င္တယ္ဆိုရင္ ေလယာဥ္နဲ႔ေတာင္ ၁၁-၁၂ နာရီ ၾကာၾကာ စီးရမယ္။ အေရွ႕ပိုင္းေဒသမွာ မနက္ပဲ ရိွေသးတ့ဲအခ်ိန္မွာ အေနာက္ပိုင္းမွာ မုိးခ်ဳပ္ျပီး ညေရာက္ျပီ။
ဒါေၾကာင့္မုိ႔ ရုရွားႏိုင္ငံမွာ အေရွ႕ပိုင္းေဒသနဲ႔ အေနာက္ပိုင္းေဒသေတြကို ဆက္သြယ္ေပးတ့ဲ မီးရထားလမ္းက ကမၻာ့အရွည္ဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမီးရထားလမ္းမွာ ရုရွားျမိဳ႕ေတာ္ ေမာ္စကိုျမိဳ႕ကေန ဂ်ပန္ႏိုင္ငံနားမွာ ရိွတ့ဲ ဗလာဒီဗုိစေတာ့ျမိဳ႕အထိ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕အရွည္မွာေတာ့ ကီလုိမီတာ ၉၀၀၀ ေက်ာ္ ရိွပါတယ္။ ခရီးစဥ္ အစအဆံုးဆုိရင္ အခ်ိန္ တစ္ပတ္နီးပါး ၾကာပါမယ္။
 



© ဝသုန္မုိး https://www.facebook.com/wathonemoe.ru

Yakutiya


 ရုရွားက ႏုိင္ငံျခားသားအျမင္မွာ အရမ္းေအးတ့ဲႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအျမင္က မမွားဘူး ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ကမၻာ့ေျမာက္ဘက္ျခမ္းရဲ႕ အေအးဆံုးေဒသက ေျမာက္ဝင္ရိုးစြန္း မဟုတ္ဘဲ ရုရွားႏိုင္ငံ၊ ယာကူတီယာျပည္နယ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၈၈၅ ခုႏွစ္က verhoyansk ဆုိတ့ဲ ရြာမွာ အပူခ်ိန္က သုညေအာက္ ၆၈ ဒီဂရီ ဆဲလ္စီယပ္ ထိ ရိွခ့ဲပါတယ္။ ပံုမွန္ေတာ့ အဲဒီေလာက္ထိ မေအးပါဘူး။ သုညေအာက္ ၅၀ ေလာက္ပါပဲ။
 
 
ယာကူတီယာျပည္နယ္က ရုရွားႏိုင္ငံရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ဘက္မွာ တည္ရိွျပီး အၾကီးဆံုး ျပည္နယ္တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ အက်ယ္အဝန္းက စတုရန္းကီလုိမီတာ ၃၁၀၀ ေက်ာ္ ရိွပါတယ္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံေလာက္ပဲ ၾကီးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီျပည္နယ္မွာ ေနထုိင္ၾကတ့ဲ လူဦးေရက တစ္သန္းေတာင္ မျပည့္ဘူး။ 

ယာကူတီယာမွာ ရာသီဥတု ၂မ်ိဳးပဲ ရိွပါတယ္။ ေဆာင္းရာသီနဲ႔ ေႏြရာသီ။ ေဆာင္းရာသီက တစ္ႏွစ္မွာ ၇-၉ လ ၾကာပါတယ္။ က်န္တ့ဲအခ်ိန္က ေႏြရာသီ ျဖစ္ပါတယ္။ ေႏြရာသီက ပူပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခဏေလးပဲ ၾကာလုိ႔ ေျမေအာက္ အနက္ ၁ မီတာကေန အနက္ ၅၀၀ မီတာအထိ ရွိတဲ့ ေျမလႊာေတြက အစဥ္ေအးခဲေနပါတယ္။ အဲဒီေအးခဲေနတ့ဲေျမထဲမွာ mammoth ဆိုတ့ဲ ေရွးဆင္ၾကီးရဲ႕ အရိုးနဲ႔ ရုပ္ၾကြင္းေတြကို ခဏခဏ ရွာေတြ႔ၾကပါတယ္။
 

ယာကူတီယာေဆာင္းရာသီမွာ အလြန္ေအးေပမယ့္ ေလေတြ မတုိက္ဘူး။ ေတာထဲမွာ ႏွင္းေတြနဲ႔ေရခဲနဲ႔႔ ဖုံးထားတ့ဲသစ္ပင္ေတြက လံုးဝ မတုန္လႈပ္ဘဲ ရိွပါတယ္။ ေနရာအားလံုးမွာ ဘာအသံမွ မၾကားရဘူး။ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ဆိတ္ျငိမ္ေနပါတယ္။ ေရေတြအားလံုး ေရခဲအျဖစ္ ေျပာင္းျပီး ေအးခဲေနပါတယ္။ ေကာင္းကင္ကလည္း ေရခဲလို ျဖဴေနပါတယ္။ ေနက ခဏေလးပဲ ထြက္ျပီး အပူမေပးဘဲနဲ႔ ျပန္ဝင္ပါတယ္။


ယာကူတီယာမွာ ေနထုိင္ၾကတ့ဲတုိင္းရင္းသားတို႔မွာ ေဆာင္းရာသီအေၾကာင္း ရိုးရာပံုျပင္ ရိွပါတယ္။ အဲဒီပံုျပင္မွာ ေဆာင္းရာသီဆုိတာ အရမ္းဆုိးတ့ဲ ႏြာၾကီး တစ္ေကာင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏြားၾကီးက အျဖဴနဲ႔ အျပာႏုေရာင္ ျဖစ္ျပီး အရမ္းရွည္တ့ဲခ်ိဳ ရိွပါတယ္။ သူ အသက္ရွဴတာေၾကာင့္ ေရခဲေတြ ျဖစ္သြားတယ္။ ေဖေဖၚဝါရီလ ကုန္ရင္ ရာသီဥတု နည္းနည္း ပူလာလို႔ ႏြားၾကီးရဲ႕ ခ်ိဳတစ္ခု ျပဳတ္က်သြားပါတယ္။ မတ္လ ေရာက္ရင္ ေနာက္တစ္ခု ျပဳတ္က်သြားပါတယ္။ ေနာက္ျပီးေတာ့ မိုးခ်ဳန္းသံႀကီးနဲ႔အတူ ႏြားႀကီးရဲ႕ ေခါင္းပါျပဳတ္က်သြားၿပီး ႏြားၾကီး ေသသြားပါတယ္။ ႏြားၾကီး ေသမွ ေႏြရာသီ ေရာက္ေတာ့မယ္လို႔ ယူဆၾကပါတယ္။
 
 
သူတို႔ ယံုၾကည္တာမွာ ေနရာအားလံုး ဝိညာဥ္ရိွပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ေရမေသာက္ခင္ ေျမဝိညာဥ္ကို ေရတိုက္ၾကပါတယ္။ မီးကို ေကၽြးၾကပါတယ္။ ခရီးသြားရင္ သစ္ပင္ဝိညာဥ္ေအာက္မွာ လုိအပ္တ့ဲ ပစၥည္းတစ္ခုခု ထားၾကပါတယ္။ မဟုတ္ရင္ ဒုကၡေရာက္မယ္လို႔ ထင္ၾကပါတယ္။
 
ယာကူတီယာက လူေတြ အမ်ားဆံုး ေနတ့ဲေဒသေတြနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ ေဝးလို႔ ၁၇ ရာစုကမွ ရုရွားႏိုင္ငံမွာ ျပည္နယ္အျဖစ္ စတင္ပါဝင္ပါတယ္။ ဘုရင္ေခတ္တုန္းက ယာကူတီယာကို ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို ႏွင္ထုတ္ခ့ဲပါတယ္။ ၂၀ ရာစုက ယာကူတီယာမွာ စိန္နဲ႔ ေရႊ ရွာေတြ႔ျပီး အခု ရုရွားထုတ္တ့ဲ စိန္မွာ ၉၀ ရာခုိင္ႏႈန္း ယာကူတီယာမွ ရခ့ဲပါတယ္။ ယာကူတီယာမွာ အခုအခ်ိန္ထိ လူေတြ လံုးဝ မေရာက္ဖူးတ့ဲေဒသေတြ က်န္ေသးပါတယ္။ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ လွပျပီး ယာကူတီယာမွာ ရိွတ့ဲ Lena ျမစ္ရဲ႕ေတာင္မ်ားက ယူနက္စကို World Heritage စာရင္းထဲမွာေတာင္ ပါဝင္ပါတယ္။ 
 

 ရုရွားအေအးကို မေၾကာက္ဘူးဆုိရင္ ယာကူတီယာကို အလည္သြားဖို႔ ဖိတ္ေခၚပါတယ္ရွင္။
 

© ဝသုန္မုိး https://www.facebook.com/wathonemoe.ru

вторник, 29 июля 2014 г.

*** ရုရွား soup ***

ရုရွားေတြက soup ကို ေန႔လည္စာပဲ ေသာက္ၾကပါတယ္။ ( ရုရွားလို ေျပာမယ္ဆိုရင္ soup ကို ''စားတယ္''။ )
soup ထဲ ႏို႔ဆီ ထည့္ျပီး ေပါင္းမုန္႔ အညိဳေရာင္နဲ႔ စားၾကပါတယ္။
ရုရွား soup အမ်ိဳးမ်ိဳး ရိွပါတယ္။ နာမည္အၾကီးဆံုးက борщ "ေဘာရွ္" ျဖစ္ပါတယ္။ အရသာက ခ်ဥ္ပါတယ္။ ေဘာရွ္ရဲ႕အေရာင္ နည္းနည္း ထူးဆန္းပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အထဲမွာ မုန္႔လာဥနီလုိမ်ိဳး beet ဆိုတ့ဲ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ အနီေရာင္ ပါပါတယ္။
 
 ေဘာရွ္ခ်က္နည္းေတြ အမ်ားၾကီး ရိွပါတယ္။ အလြယ္ဆံုးကိုပဲ ေျပာျပပါမယ္။ ပထမဆံုး အမဲသားကို ၁နာရီေလာက္ ျပဳတ္ပါတယ္။ အမဲသား အဆင္သင့္ျဖစ္ျပီဆိုရင္ beet ၊ အာလူး၊ မုန္႔လာဥနီ၊ ၾကက္သြန္နီ လွီးျပီး ၅မိနစ္ေလာက္ ေၾကာ္ပါတယ္။ ေၾကာ္ျပီးေသာအခါ အမဲသားေရထဲကို ထည့္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ မိနစ္ ၂၀ေလာက္ ျပဳတ္ရင္ စားလို႔ရပါျပီ။ 

အစားအစာနဲ႔ ပတ္သက္တ့ဲ ရုရွားစကားပံုတစ္ခု ရိွပါတယ္။ ငါတို႔အစားအစာက ရွီနဲ႔ ကားရွာပါလို႔။
တကယ္ေတာ့ ေဘာရွ္က ယူကရိန္း ရိုးရာ soup ျဖစ္ပါတယ္။ ရုရွား ရိုးရာ soup ကေတာ့ ရွီဆိုတာပါပဲ။
ရွီကို အသားနဲ႔ ေဂၚဖီ ၊ အာလူး၊ မုန္႔လာဥနီ၊ အျခားဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြနဲ႔ ခ်က္ျပဳတ္ပါတယ္။ ေဂၚဖီအစိမ္း ပါတယ္ဆိုရင္ ရွီ ရိုးရိုးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဂၚဖီအခ်ဥ္ ထည့္ရင္ ရွီအခ်ဥ္ ျဖစ္ပါတယ္။ 
 

© ဝသုန္မုိး https://www.facebook.com/wathonemoe.ru

ေတာအိမ္ဝယ္ရတ့ဲ ဓေလ့

ရာသီဥတု တျဖည္းျဖည္း ပူလာရင္ ရုရွား အမ်ားစုဟာ ရံုးပိတ္ရက္ေတြမွာ ဓါးခ်ာဆိုတ့ဲ ေတာအိမ္ေတြဆီကို သြားေနေလ့ရိွပါတယ္။ သူတို႔ ရြာသူရြာသားေတြ မလို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ အဲဒီေတာအိမ္ေတြကလည္း သူတို႔ရဲ႕အျမဲေနထိုင္တ့ဲအိမ္ေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ ေႏြရာသီမွာ ေအးေအးေဆးေဆး အနားယူဖို႔နဲ႔ အပင္ေတြ စုိက္ဖို႔ သက္သက္ပါပဲ။ ျမိဳ႕ထဲမွာ အျမဲေနထုိင္တ့ဲရုရွားေတြထဲက ၆၀ ရာခုိင္ႏႈန္း ဓါးခ်ာ ရိွၾကပါတယ္။ ရုရွားေႏြရာသီမွာ (ဇြန္လ ၁ရက္ေန႔က စျပီး ၾသဂုတ္လ ၃၁ရက္ေန႔ထိ) ေက်ာင္းပိတ္ရက္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ကေလးေတြ ျမိဳ႕မွာ ဘာလုပ္စရာမွ မရိွေတာ့လို႔ သူတို႔ကို အလုပ္မလုပ္တ့ဲအေမနဲ႔ ဒါမွ မဟုတ္ရင္ အဖိုးအဖြားေတြနဲ႔ ေတာအိမ္ကို ပို႔ထားၾကပါတယ္။ မိဘေတြ အလုပ္ရိွရင္ ေတာကို စေန တနဂၤေႏြပဲ လာၾကပါတယ္။ ပံုမွန္ဆုိရင္ ေတာအိမ္က ျမိဳ႕နဲ႔ သိပ္မေဝးတ့ဲေနရာမွာပဲ ရိွပါတယ္။ ကီလုိမီတာ ၅၀ နီးပါး ေဝးပါတယ္။
ေတာအိမ္ဝယ္ရတ့ဲ ဓေလ့က ၁၈ - ၁၉ ရာစုမွ စတင္ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ျမိဳ႕ေတာ္ဟာ ရုရွားေျမာက္ဘက္ပိုင္းမွာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနရာမွာ သဘာဝပတ္ဝန္းခ်င္ သိပ္မေကာင္းပါဘူး။ ျမိဳ႕ မတည္ေဆာက္ခင္တုန္းက ရံႊ႕ႏြံေျမေတြပဲ ရိွခဲ့ပါတယ္။ ရာသီဥတုလည္း ဆုိးဝါးပါတယ္။ ေနသာတ့ဲရက္ေတြ နည္းျပီး မုိး ခဏခဏ ရြာပါတယ္။ ေႏြရာသီမွာ ေနမဝင္တ့ဲညေတြ ရိွေပမယ့္ ေဆာင္းရာသီမွာ ေနမထြက္သလို တေန႔ကုန္နီးပါး ေမွာင္ေနတယ္။ ေနာက္ျပီး ပင္လယ္နဲ႔ နီးျပီး ေလေတြ တအားတုိက္လို႔ ျမစ္က တခါတေလ ေရၾကီးတတ္ပါတယ္။ လူၾကီးေတြ အဲဒီလုိမ်ိဳး ဆုိးဝါးတ့ဲ ေဒသမွာ မေနခ်င္ၾကလို႔ သူတို႔ ေက်နပ္ေအာင္ ဘုရင္က ျမိဳ႕နားမွာ ရိွတ့ဲေျမေတြကို လက္ေဆာင္အေနနဲ႔ ေပးလိုက္ပါတယ္။ ဘုရင္ေတြကလည္း ေဆာင္းရာသီနန္းေတာ္နဲ႔ ေႏြရာသီနန္းေတာ္ေတြ တည္ေဆာက္ျပီးေနပါတယ္။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေႏြရာသီ ေတာထဲမွာ အနားယူရတာ ေတာ္ေတာ္ ေခတ္စားလာပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ပိုက္ဆံခ်မ္းသာတ့ဲလူေတြကလည္း ျမိဳ႕ အျပင္မွာ ေတာအိမ္ေတြ ဝယ္ခ့ဲၾကပါတယ္။ မဝယ္ႏိုင္တ့ဲသူေတြက ငွားျပီး ေနၾကပါတယ္။ ေႏြရာသီ ျမိဳ႕ထဲမွာ ဘယ္သူမွ မေနခ်င္ေတာ့ဘူး။ ေဆာင္းဦးရာသီ ေရာက္ရင္ ေတာအိမ္ေတြကို ထားျပီးေတာ့ အားလံုး ျမိဳ႕ကို ျပန္သြားၾကပါတယ္။
၁၉၁၇ ခုႏွစ္ ေတာ္လွန္ေရးေၾကာင့္ အစုိးရ ေျပာင္းလဲပါတယ္။ ဘုရင္ေတြကို သတ္ပစ္လိုက္ပါတယ္။ သူေဌးေတြက ႏိုင္ငံျခား ထြက္ေျပးၾကပါတယ္။ အရင္တုန္းက ကိုယ္ပိုင္ေျမေတြ၊ အိမ္ေတြ အားလံုး အစိုးရပိုင္ ျဖစ္သြားပါတယ္။ အစုိးရ အသစ္က အဲဒီေျမေတြကို အစုိးရဝန္တမ္းေတြ၊ အရာရိွေတြၾကားမွာ မွ်ေဝေပးပါတယ္။ တစ္ေယာက္စီ စတုရန္းမီတာ ၆၀၀ မပိုရဘူး။ ေျမကို ရလာတ့ဲလူေတြက အဲဒီေျမေပၚမွာ ေႏြရာသီ ေရာက္ရင္ အသီးေတြ စုိက္ၾကပါတယ္။ ဘာေၾကာင္ ့လဲဆုိေတာ့ ႏိုင္ငံမွာ အဆံုးမရိွတ့ဲစစ္ေတြေၾကာင့္ စားစရာ ျပႆနာ ရိွခ့ဲပါတယ္။ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္မွာ အစိုးရ ေနာက္တစ္ၾကိမ္ ေျပာင္းလဲသြားလို႔ အရင္သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ မရိွေတာ့ဘူး။ လူတုိင္း ေငြရိွရင္ ၾကိဳက္သေလာက္ ေျမဝယ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေႏြရာသီ ပိတ္ရက္ေတြမွာ ေတာထဲ အနားသြားယူတ့ဲ ဓေလ့က အခုထိ မေပ်ာက္ေသးပါဘူး။

© ဝသုန္မုိး https://www.facebook.com/wathonemoe.ru

суббота, 28 июня 2014 г.

Kalmyk လူမ်ိဳး


ရုရွားႏိုင္ငံမွာ ရိွတ့ဲ တုိင္းရင္းသား ၁၉၄ မ်ိဳးထဲက Kalmyk လူမ်ိဳးေတြက တိဗက္ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။



သူတို႔ေတြက မြန္ဂိုး အႏြယ္ဝင္ေတြ ျဖစ္ျပီး ၁၇ ရာစု ႏွစ္ဦးက တရုတ္ဘက္ကေန ရုရွားႏိုင္ငံတြင္းကို ဝင္လာခ့ဲပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ရုရွားအစိုးရနဲ႔ အဆင္မေျပတာေတြေၾကာင့္ ၁၇၇၁ ခုႏွစ္မွာ Kalmyk ေတြထဲက တစ္ဝက္နီးပါးက တရုတ္ႏိုင္ငံကို ျပန္လည္ေျပာင္းေရႊ႕ေနထုိင္ခ့ဲပါတယ္။ ေနာက္တစ္ဝက္က ရုရွားႏိုင္ငံရဲ႕ အေနာက္ေတာင္ဘက္မွာ က်န္ခ့ဲပါတယ္။ အခု သူတို႔ေတြ ေနတ့ဲေဒသက Kalmykia ျပည္နယ္ ျဖစ္ပါတယ္။

မ်ိဳးႏြယ္ဝင္လူဦးေရက ၁၈၃ ၀၀၀ နီးပါး ရိွပါတယ္။ 

Kalmykia ျပည္နယ္မွာ သစ္ေတာ မရိွသေလာက္ နည္းပါတယ္။ ျမက္ခင္းနဲ႔ သဲကႏၱာရေဒသ ျဖစ္ပါတယ္။
 Kalmyk ေတြက ဓေလ့ထံုးစံအတုိင္း အျမဲေနထုိင္ဖို႔ အိမ္ေတြ မေဆာက္လုပ္ၾကခ့ဲဘူး။ yurta ဆုိတ့ဲ မြန္ဂိုးယာယီအိမ္နဲ႔  အဆင္ေျပတ့ဲေနရာကို ခဏခဏ ေျပာင္းေရႊ႕ခ့ဲၾကပါတယ္။ သူတို႔ အဓိက ရိုးရာအလုပ္အကိုင္မွာ သိုး၊ ျမင္း၊ ႏြား စသည့္ တိရစၦာန္ ေမြးျခင္းနဲ႔ အမဲလုိက္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကေလးေတြ ငယ္ငယ္တုန္းကစျပီး မိဘေတြကို ကူညီေပးၾကပါတယ္။ သူတို႔ကို အသက္ ၃ႏွစ္ ျပည့္ရင္ ျမင္းစီးတတ္ေအာင္ သင္ေပးၾကပါတယ္။ အဓိက အစားအစာမွာ အသားနဲ႔ ႏြားႏို႔၊ ျမင္းႏို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ သိုးသား၊ အမဲသားနဲ႔ ဟင္းေတြခ်က္စားၾကပါတယ္။ ႏြားႏို႔၊ ျမင္းႏို႔နဲ႔ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ဒိန္ခဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ အရက္ လုပ္ၾကပါတယ္။


၂၀ ရာစုမွာ ရုရွားႏိုင္ငံမွာ ေတာ္လွန္ေရးျဖစ္ျပီး ဆုိဗီယက္ဆိုရွယ္လစ္အစိုးရက kalmyk ေတြကို  အိမ္ ေျပာင္းေရႊ႕ခြင့္မေပးေတာ့ဘူး။ အျမဲေနထိုင္အိမ္ေတြကိုသာ ေဆာက္လုပ္ခုိင္းပါတယ္။ ဂ်ံဳစပါးစုိက္လုပ္ခုိင္းပါတယ္။ ျပီးေတာ့ kalmyk ဘာသာစကားကို  ရုရွားအကၡရာနဲ႔ ေရးခိုင္းပါတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး ေျပာင္းလဲမႈေတြေၾကာင့္ အခု kalmyk ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ဘာသာစကား တျဖည္းျဖည္း ေပ်ာက္ကြယ္သြားပါတယ္။





© ဝသုန္မုိး https://www.facebook.com/wathonemoe.ru